Student Isaac (19) blijft in de cel tot zijn verwijdering naar Ghana. Tot woede van driehonderd Wageningers, de burgemeester, en enkele Tweede Kamerleden. Meer ingeburgerd dan Isaac - ROC-student en sportcoach - kun je in dit land niet zijn. Hij kwam als kind van acht jaar oud met zijn vader mee. Die regelde de papieren niet goed. Het is om razend van te worden. Alsof er niks veranderd is, sinds de bedelaarsgestichten in Drenthe.

2 waarderingen

Als het om mensenrechten gaat, laat Nederland van zich horen. Minister Verhagen maakte mensenrechten speerpunt van zijn buitenlands beleid. Maar met de balk in ons eigen oog slaan we nog graag mensen als Isaac knock-out. Een delinquent is in ons land beter af dan iemand zonder geldige papieren. Nederland schendt Europese verdragen en krijgt vrijwel jaarlijks kritiek van Amnesty International, omdat ons land vrijheidsberoving gebruikt als middel om illegalen af te schrikken. Wie kan zich nog voorstellen dat het roer om kan? De tegenstemmen lijken verstomd.

Maar dan ineens: woedende Wageningers. En er zijn meer tegenstemmen. Elke maand zijn er wakes bij uitzetcentrum Zestienhoven, Schiphol en Detentiecentrum Zeist. Steeds meer kerken doen mee, ook uit de achterban van deze krant. Dat moet ook. Want juist christenen kunnen de suggestie van maakbaarheid kraken; dat dwaze, utopische denken van partijen als PVV, VVD en deels ook CDA, die ons wijsmaken dat ´alle illegaliteit weg kan´. Het wordt zonder blikken en blozen gezegd, bij het Europadebat op 4 juni: "Alle illegaliteit moet stoppen."

Onrealistisch

Juist de partijen die de vrije marktwerking zo vurig liefhebben, bepleiten híer ineens een supersterke staat: opsluiten die illegalen. Christenen moeten opstaan tegen dit onrealistische geloof in een soort van rechtse heilsstaat. De kloof tussen beleidspapier en werkelijkheid groeit. Tussen de papieren waarheid van (een deel van) de politiek en de werkelijkheid van de straat. En daar, ver van Den Haag, komen we dan driehonderd Wageningers tegen, die hun Isaac niet kwijt willen. Er zijn ook tegenstemmen uit de wetenschap. Neem sociaal-geograaf dr. Hein de Haas (International Migration Institute, Oxford). Zelfs met een politiestaat breng je de migratie niet onder controle, zegt hij. Mensenstromen zijn maar zeer beperkt aan te sturen. "Zolang we welvarend blijven, is de komst van migranten onvermijdelijk. Leg je erbij neer" ( NRC Handelsblad , 11 april). "Politici willen de illusie creëren dat ze het in de hand hebben. Maar het is symbool­politiek."

De Haas noemt illegale migratie "smeerolie voor de economie". Als legale routes dicht gaan, nemen illegale pogingen toe. Hij verwijt politici een gebrek aan moed. Ze durven niet hardop te zeggen dat op termijn weer vraag is naar migranten. Hij oppert om de mensen aan wie in ons land behoefte is qua vakkennis, ook de middelen te geven om te integreren, zoals Australië doet. Als je illegalen niet gefaseerd integreert, creëer je een nieuwe onderklasse, zegt De Haas. Want die mensen krijgen in de illegaliteit ook weer kinderen. Hier zit de kneep: eerst wordt die groep onzichtbaar gemaakt, daarna is het probleem alleen nog maar hun probleem. Dat is inhumaan.

Barsten en scheuren

Waar mededogen verdwijnt, moet de kerk wakker zijn. Kerken zoals in Utrecht, die waken bij de poort en bloemen kopen voor de gevangenen in Zeist, verdienen steun. Want de werkelijkheid is niet maakbaar, is niet perfect. Er lopen pijnlijke scheuren en barsten doorheen. Die wakes zijn een moment van samen stilstaan, stil worden, bij zo´n barst. En de kerken staan toch ook voor een tegenontwerp van samenleven? Het is te hopen dat de kerken in Nederland bereid zijn om uit de eigen comfortzone te komen, om niet als goden te blijven leven op een roze wolk, een wolk van binnenkerkelijke discussies, in ons rijke, rustige landje ´zonder illegalen´. De kerk moet willen afdalen naar die moeilijke en besmeurde aarde, naar het echte Nederland van nu, van het jaar 2009, om andermans lasten te dragen, om een beker water te geven aan wie dorst heeft en kleine tekenen van hoop op te richten. Voor de onschuldige buitenlanders die uit úw naam, als kiezers van Nederland, onschuldig in cellen zitten.

Nee, de illegaliteit is ook geen pretje. Als je mensen daarvoor behoedt door begeleide terugkeer naar hun land van herkomst, is dat winst. Maar laten we niet naïef zijn over bajesboten en andere detentiecentra. Ga zelf het internet op. Lees daar de undercoverreportages van Vrij Nederland over de toestand áchter de hekken. Luister naar hoogleraar vreemdelingen- en strafrecht Anton van Kalmthout. Zoek als kerkenraad of bijbelstudiegroep zijn artikelen op. Ga zelf naar zo´n wake (zie www.schipholwakes.nl). Dat is bidden, met de voeten.

Van Kalmthout hamert erop dat opsluiting contraproductief is. Hij pleit voor een meldingsplicht. Er zitten nu tienduizend migranten per jaar voor kortere of langere tijd in cellen op ons grondgebied. Rond deze groep, onder wie slachtoffers van mensenhandel, is het als het ware altijd komkommertijd: uit het oog, uit het hart. Kerken mogen niet gemakzuchtig in de luie hangmat van onze zwijgcultuur liggen. Ze moeten opstaan, zich ontfermen, zich uitspreken, tegen politieke partijen die de kiezers een leugenachtig (af)godsrijk, een onwerkelijk Eldorado zonder illegalen beloven. Kerken en voorgangers moeten die utopische en gevaarlijke wensdroom van deze angstzwendelaars en deze benepen kruideniers, die in aanbidding op de grond liggen voor hun pot met centen, ontmaskeren.

Haalbaar

Politiek is de kunst van het haalbare. Hoe haalbaar is het om dit sobere regime van langdurige vrijheidsberoving vol te houden? En alleen een meldingsplicht, dat is toch ook onhaalbaar? Laten christenen beginnen met het tonen van hun verlegenheid en hun vervreemding bij de utopische torenbouw. Het is goed dat christen-Kamerleden pleiten voor een goede melkprijs, die de boeren ook van harte is gegund. Maar laten zij ook hun stem verheffen over wat er gebeurt uit onze naam: de manier waarop wij mensen zonder de goede papieren behandelen. ´Opsluiten, desnoods drie keer zes maanden´! En dan? ´Dan gaan we ze ´klinkeren´. Dat is jargon voor: op de klinkers gooien. Soms lijkt het alsof er sinds 1850, toen de bedelaarskolonies van Willemsoord, Frederiksoord en Ommerschans op volle toeren draaiden, in onze nationale volksaard niks veranderd is.

Bron: Nederlands Dagblad, 28 juli, Hilbrand Rozema

Deze pagina is het laatst bijgewerkt op: 2009-07-28